O capitalismo pretende facernos crer que constitúe unha orde xusta, pola suposta razón de que cada cal obtén aquilo que merece. A boa ou a mala xestión xeran os beneficios ou as perdas. Polos erros ou os acertos pagan aqueles que os cometen, e o éxito ou o fracaso son froito do traballo ou da abulia. O certo é que nada disto é verdade, e case sempre os culpables dos desastres líbranse de toda responsabilidade.

 
Nos actuais momentos o custo da crise non está recaendo precisamente sobre os que a orixinaron -os sacrificios céntranse nos que non tiveron nada que ver no asunto-; todo indica, pola contra, que os responsables poden estar ata obtendo importantes vantaxes.

Os administradores das entidades financeiras, salvo raras excepcións, tanto no ámbito internacional como no estado, manteñen os seus postos e os seus cargos, e continúan percibindo retribucións exorbitantes coa escusa de que hai fuga de cerebros. A pena é que non  fuxisen antes de orixinar a crise. No noso país, eles foron os causantes da burbulla inmobiliaria vendendo aos seus clientes edulcorados contos. Que responsabilidades se están pedindo aos que levaron á ruína a caixas de aforros e a bancos, ocasionando ademais o estrangulamiento do crédito?

Culpables por acción ou omisión son, sen dúbida, os políticos que permitiron esta orde de cousas e que durante anos se apuntaron medallas, e ata se xactan agora do seu bo facer en épocas pasadas. Consideran a crise como un cataclismo natural e alleo á acción do goberno ou como responsabilidade do partido oposto. Culpables son no estado español aqueles que aprobaron, propiciado ou aconsellado a entrada na Unión Monetaria, en boa medida causa dos males que hoxe aburan á economía do estado. Son igual de culpables que os que a principios dos noventa tiveron a nosa moeda artificialmente apreciada no sistema monetario europeo, xerando crise, paro e pobreza. Sobre ningún deles recaeu a menor responsabilidade. Continúan gozando dos seus postos no sector público ou de importantes retribucións no sector privado, ou de ambas as cousas á vez.

Culpables son os executivos das grandes empresas de servizos que elevaron os prezos abusivamente coa finalidade de incrementar os seus beneficios. Orixinaron diferenzas permanentes cos demais países europeos nas taxas de inflación, diferenzas que, ante a imposibilidade de devaluar, ocasionaron un proceso acumulativo de perda de competitividade da economía. Por iso son tamén en parte responsables da crise e das dificultades de reactivación. Con todo, todos eles continúan nos seus cargos incrementando os seus xa escandalosas retribucións con bonos extraordinarios.

A crise non existe para os que a causaron. O seu custo de dor, sufrimento e pobreza págano outros. Son outros os que quedan en paro ou ven recortadas as súas retribucións. O capitalismo non sei se será eficaz,  pero desde logo non é xusto.

Artigo publicado en Republica das Ideas