Xosé Luís Regueira (Goiriz, Vilalba, 1958) é catedrático de Filoloxía Galega na USC, experto no ámbito fonético, membro da International Phonetics Association e membro do Instituto da Lingua Galega (ILG). A todos estes méritos profesionais hai que unirlle, dende o pasado 25 de marzo, o título de académico electo. O plenario da Real Academia Galega decidiu ese día que era a persoa axeitada para ocupar a vacante de Olga Gallego.

Como se entera un de que a RAG o escolleu como académico e como senta a noticia?

Antes de propoñerte, pregúntanche se queres formar parte. A partir dese momento xa non sabes o que pasa. Son trámites internos da Academia. Logo comunicáronme que a miña era a única candidatura. Que sente un? Satisfacción do recoñecemento polo teu traballo e tamén satisfacción porque teñen unhas expectativas contigo, pensan que vas ser útil no futuro. E espero ser útil nese sentido, porque sabemos o que se fai na Academia. Sabemos que traballa para a idioma, tanto no ámbito do corpus da lingua, como tamén no ámbito da defensa da lingua.


A Academia está a ter unha posición clara na defensa da lingua e presentou un recurso contra o decreto que foi admitido a trámite. Como investigador e agora como académico, como definiría a situación lingüística actual?

É unha cuestión de dominio público e, aínda que polo momento non son académico numerario, o ingreso non cambia esa mirada. Hai un intento coordinado e dirixido politicamente para desmontar a normalización do galego. E non é só desmontar a normalización, senón tamén poñer en risco as autonomías e poñer en risco os gobernos autónomos. A imaxe que se quere consolidar é a dunha España única e homoxénea en que se nos permite falar galego nos nosos guetos, pero sen interferir cos castelán falantes. O Goberno galego está apuntado nesa política. Xa na campaña electoral empregábanse ese tipo de argumentos baixo unhas estratexias moi ben organizadas e que sinalaban que a normalización quería dicir imposición e que a imposición do castelán quería dicir liberdade. A educación, xunto aos medios públicos, é un piar da normalización que están tratando de desmontar. Temos que conseguir reaccionar e reverter eses ataques, pero tamén ir máis aló. Temos que conseguir novas vías de normalización, non só limitarnos ao ensino e nos medios públicos. Que pasa coa iniciativa privada? Que pasa cos medios privados? Non somos capaces de ter medios privados en galego? É unha pregunta que hai que ir facéndose.

Que resposta lle daría a esa pregunta?

Non teño unha resposta, pero penso que hoxe debería haber unha fibra social para seguir tecendo unha serie de redes que teñan algún peso e con capacidade de mobilización social. Hai moitísima xente con vontade, vemos iso nas manifestacións en defensa da lingua. Non só está toda esa xente, hai moreas de profesionais realmente implicados e que son sensibles á normalización. E outros moitos se apuntarían seguramente. En todos os ámbitos. Temos que ser capaces de crear dinámicas que leven a cabo iniciativas, aínda que sexan pequenas, pero que se poden multiplicar. Non é só asinar manifestos. Temos que ter algunha capacidade de levar a cabo moitísimas iniciativas.

Monteagudo primeiro e agora Regueira, dous investigadores da lingua cunha postura moi clara. A situación lingüística foi un factor para que os escolleran ?

Non o sei realmente, non sei as razóns da Academia para tomar estas decisións.

Pero parece claro que se fortalece a parte filolóxica, dos investigadores, a relación co ILG...

Si, evidentemente. Agora ben, eu non sei cales son as razóns da Academia. É lóxico que teña un apartado lingüístico forte na medida en que gran parte das súas obrigas se centran nas normativas e nos ditames sobre a lingua. Agora, tamén hai escritores, historiadores, xente doutros ámbitos. Cales son as proporcións? Non o sei. Tampouco sei porque coinciden seguidas esteas dúas eleccións cando outras veces son máis pausadas no tempo.

Sobre proporcións, ultimamente fálase moito da presenza feminina. Aínda non ingresou na Academia, pero como ve este debate?

O que teño oído é que a Academia ten a intención de ir incrementando paulatinamente o número de mulleres. Non hai ningún motivo para dubidar desa vontade. Eu, dende fóra da Academia, como visión persoal, penso que é normal que haxa un número de mulleres similar de homes na medida en que en todo tipo de profesións hai máis equilibrio entre as forzas. Agora, coas academias sempre hai unha diferenza temporal. Hai poucas mulleres na Academia, iso é así. Pero cantas mulleres escritoras en activo había nos anos sesenta? Había al­gunha, poucas e algunha delas xa é académica. Hoxe en cambio, se vas a unha libraría e miras as publicacións, hai moitísimas mulleres. Que quero dicir? Pois que son xente de corenta ou de menos corenta anos. Iso quere dicir que dentro de nada haberá un gran número de mulleres que estarán en condicións de ser elixidas académicas. E quen di na literatura di noutros ámbitos profesionais. Estou convencido de que dentro de poucos anos o número de académicas será maior.

Nalgunha entrevista dixo que Agustín Fernández Paz e Xabier P. DoCampo tiñan que ser membros da Real Academia Galega....

O xornalista preguntou e foi quen deu os nomes. Cres que Agustín Fernández Paz debería estar na Academia? Si. E Xabier P. DoCampo? Si, son grandes escritores. Pareceu que eu sinalaba eses nomes, que propuña eu. Agora ben, sigo manténdoo: son grandes escritores. Fernández Paz, por exemplo, está a recibir moreas de recoñecementos ben merecidos. Quen debería estar na Academia? Hai ducias de persoas con méritos para reclamar un posto na Academia. En calquera caso, a Academia é un sitio para traballar, pero non o único. A cultura galega e a lingua non se fai só na Academia, fanse dentro e fóra. Non hai que estar nela para traballar. Trabállase en todos os ámbitos.