• Número 392
  • 30 de abril de 2018

Sanidade Pública

Listas de espera, copago e menos sanitarios: así socavaron os recortes o dereito á saúde en España

A restrición da sanidade a inmigrantes, o aumento do tempo de espera, o copago farmacéutico ou a redución dos persoais "deterioraron a accesibilidade, a asequibilidade e a calidade

"Moitas persoas dinme 'por favor, recéteme algo barato para que poida pagalo". "Este mes non vou á farmacia porque non me podo permitir os medicamentos que teño que pagar". "Son unha enferma mastectomizada, e necesito suxeitadores especiais que custan entre 70 e 100 euros que non cobre a Seguridade Social. Pero non é un luxo". Son palabras reais de sanitarios e pacientes que viron como nos últimos anos  o sistema de saúde deteriorouse polos recortes impulsados polo Goberno.

É o que denuncia Amnistía Internacional nun novo informe publicado este martes. A receita equivocada. O impacto das medidas de austeridade no dereito á saúde en España explora os efectos que as medidas de austeridade impostas durante a crise tiveron na poboación e esgrime como principal conclusión que "deterioraron a accesibilidade, a accesibilidade e a calidade da atención". 

Son medidas que tiveron un impacto "particular e desproporcionado", resume a ONG, en persoas en risco de exclusión, de rendas baixas, con enfermidades crónicas, en persoas con discapacidade, maiores ou as que reciben un tratamento por saúde mental. E é que a aplicación regresiva das medidas en combinación coa maneira en que se aplicaron no noso país leva a AI a asegurar que España "violou o dereito de toda persoa ao gozar do máis alto nivel posible de goce de saúde física e mental".

"Todos sufrimos os recortes: enfermeiras, médicos, pacientes, familias... todos", di unha enfermeira empregada no sistema público de saúde. O abano de recortes salpicou a todos os sectores do sistema, ao contrario do que debería facer o Executivo, di a ONG, ante un escenario de aumento de pobreza e vulnerabilidade económica, que requiría "un maior apoio ao sistema de saúde público".

Máis carga económica para o paciente

Con todo, o que se sucederon foron medidas de recorte do gasto público. As cifras que manexa Amnistía Internacional arroxan unha diminución considerable do investimento total e en 2013 foi un 12,7% máis baixo que en 2009. Unha diminución combinada con políticas destinadas a recortar o gasto como o Real Decreto 16/2012, que limitaba a atención ás persoas inmigrantes en situación irregular en España  e que deixou sen asistencia a 2.300 persoas cada día. 

Doutra banda, o Goberno reestruturou a carteira común de servizos do Sistema Nacional de Saúde, de maneira que máis produtos e servizos comezaron "a estar sometidos a copago". Así mesmo, introduciu o copago farmacéutico "nalgúns casos para persoas que antes podían acceder de forma gratuíta e incrementou a proporción de copago doutros". Por último, implantou unha serie de criterios para decidir que medicamentos estarían financiados publicamente e cales non. Por mor diso elimináronse do sistema máis de 400, calcula Amnistía Internacional.

Todo iso aumentou a carga económica da atención sanitaria nos pacientes. Aínda que as cantidades ás que se referiron as persoas entrevistadas "non eran altas", explicaron que lles supuña un esforzo considerable por mor dos seus baixos ingresos ou porque tiñan que manter a máis persoas" con ese mesmo diñeiro. "Moitas persoas sinalaron a ansiedade e a carga económica que lles causaba o incremento dos custos da atención sanitaria".

Persoais precarizadas

Nesta liña de recortes, o persoal sanitario tamén foi unha diana da austeridade do Goberno nos últimos anos e as consecuencias seguen palpándose nos centros de saúde e hospitais. E é que se limitaron as contratacións e modificáronse as condicións de traballo, co que médicas, enfermeiros, auxiliares e o resto de profesionais de saúde experimentaron como o seu traballo se dificultou. Todos os traballadores entrevistados pola ONG concluíron que agora ven a máis pacientes e traballan xornadas máis longas que antes.

Tamén aseguraron que senten "impotentes" e "desilusionados co sistema" por mor dos recortes orzamentarios. "Ao comezo da crise tiñamos máis forza. A medida que pasaron os anos, cansámonos cada vez máis. Levamos anos soportando esta carga", asegura un médico.

Cos persoais precarizadas, non só ven afectadas as condicións de traballo, senón a atención dos pacientes, que teñen que sufrir maiores tempos de espera, deben ser atendidos en menos minutos ou viven restricións de material e tratamentos. Algo que trasladaron todos os entrevistados a Amnistía Internacional e que corroboran os datos publicados polo Sistema Nacional de Saúde: en 2010, o tempo de espera medio para cirurxía electiva era de 65 días; en 2016 era de 115 días, case o dobre.

Doutra banda, a redución de persoal sanitario combinouse nos anos da crise co aumento de demanda de atención sanitaria, o que deu lugar á diminución da cantidade de tempo que cada profesional pode dedicar aos seus pacientes. "Isto ten especial impacto nos tipos de atención que poden requirir moito tempo e un exemplo disto é a saúde mental. Todas as persoas entrevistadas por Amnistía Internacional que recibían tratamento de saúde mental a través do SNS consideraban que o tempo que pasaban co seu profesional é insuficiente".

El Diario