• Número 381
  • 12 de febreiro de 2018

Opinión -Rodolfo Rieznik

Sen servizos públicos, prestacións sociais nin impostos progresivos non hai Estado do benestar

Os cidadáns economicamente débiles e as familias vulnerables necesitan do público para acceder a unha vida modestamente digna.

O Goberno responde aos déficits públicos reducindo as prestacións sociais e nunca recuperando os ingresos. Así sucede coas pensións, coa sanidade, coa educación, coa dependencia, cos servizos básicos, coas vivendas sociais, mesmo coa cultura. As xubilacións e pensións recórtanse na súa contía e no seu cálculo, a saúde dos cidadáns debilítase reducindo os persoais da seguridade social, quitando camas e deteriorando a atención hospitalaria, a educación dos españois estréitase baixando contías e cantidade de bolsas, botando docentes e construíndo barracóns no canto de colexios, a cultura de todos se empobrece quitando todo tipo de axudas e a atención aos dependentes deteriórase e morren antes de poder acceder ás subvencións que a lei lles recoñece.

O Goberno vende aos fondos voitres as vivendas de protección social de familias vulnerables con alugueres subsidiados, desafiuza a inquilinos e despréndese da obrigación de procurar subministracións básicas como os enerxéticas creando pobreza vital. A austeridade perversa das políticas económicas castiga con inusitada virulencia desde hai 10 anos a unha fracción maioritaria de cidadáns e familias españolas provocando unha desaparición paulatina e constante de prestacións públicas.

En calquera caso, ademais, o Goberno non recupera ingresos nin fai propostas activas para soster o ben común. As políticas económicas neoliberais, aplicadas nos anos de crise, revelan a intención de que as funcións públicas, as que concirnen ao interese xeral, paradoxalmente, non sexan xa resoltas a través do estado. Ao contrario, para acceder a unha xubilación suficiente a alternativa suxerida, que non a solución, é aforrar en fondos de pensións privados; para ter sanidade proponse subscribir un seguro privado de saúde; para poder recibir educación enviar aos fillos a escola e universidade privadas; para dispor de axudas á dependencia contratar asistencia persoal; para gozar da cultura e o esparexemento subscribir unha operadora de telecomunicacións, e así.

A evolución da economía agrega á deterioración da calidade de vida polo absentismo crecente do Estado a incerteza do traballo fixo e de ingresos da maioría cidadá que só vive da súa forza de traballo. A innovación tecnolóxica desprázaos como asalariados e só os recupera como crecente exército de reserva, de parias, de falsos autónomos, desamparados de dereitos sociais e a disposición do capital: tarefas precarias, salarios de miseria, xornadas non garantidas e sen pensións para un retiro futuro digno.

En suma, enfrontámonos a un panorama excluínte socialmente, un castigo múltiple para os cidadáns e familias vulnerables: menos servizos sociais, menos traballo e menos ingresos. Un cóctel explosivo consecuencia do triplo drama descrito. Por iso as estatísticas recollen aumentos sostidos de pobreza e desigualdade social, mesmo na contorna de crecemento da economía dos últimos dous anos. 

A economía ao revés

Con todo, desde a outra beira da escala social tómanse todas as medidas para non deteriorar rendas e patrimonios. Se grandes construtoras non facturan as peaxes falsamente calculados nas autoestradas ou fracasan en obras mal planificadas como almacéns de gas baixo o mar, renacionalizase a propiedade e indemnízaselles para compensar as perdas; se os bancos non recuperan os créditos da burbulla inmobiliaria que contribuíron a crear, rescátaselles con todo tipo de axudas; se as cotas dos alumnos da educación privada non cobren os custos, concèrtase dotalas con subvencións. Para contratar traballo reláxanse os dereitos laborais e compénsase con subvencións as cotizacións patronais á seguridade social. Prémianse os intereses das débedas empresariais a diferenza do das familias ao permitir deducilo do pago de impostos mesmo cando son o resultado de compras especulativas de empresas e da repartición previa de corruptas comisións millonarias. As rendas financeiras e do capital, sexan das persoas xurídicas ou físicas, en xeral, pagan menos que as do traballo.

Todo ao revés, os cidadáns economicamente débiles e as familias vulnerables que necesitan do público para acceder a unha vida modestamente digna, minimamente confortable, senten cotiá e progresivamente o abandono en servizos e atencións sociais: sanidade, educación, dependencia, pensións, e o peso regresivo dos impostos á vez que os máis poderosos son reconfortados e beneficiados polas axudas públicas de todo tipo.

Redistribuír ingresos para soster o Estado do benestar

Prodúcese unha extraordinaria transferencia negativa de recursos e ingresos: desde os traballadores, dos asalariados, das familias españolas de menores recursos cara ao capital privado, empresarial e financeiro. O argumento mantra de que estas políticas económicas de recortes asistenciais e de dereitos dos traballadores son un acto de contrición positivo necesario e estimulante para o crecemento da actividade económica e do pago futuro de máis impostos e da recuperación da cohesión social, non se verifica nunca. Agora crecemos un 3% con aumento forte da pobreza e a desigualdade na distribución de renda económica. O razoamento é sinxelo: se os beneficios do aumento do PIB non chegan ás rendas do traballo, nin ao Estado en forma de impostos, é que se acumula patrimonialmente no flanco do capital dos que máis posúen en detrimento de a riqueza do resto. Os paraísos fiscais onde se desvía cada vez máis diñeiro e a elusión tributaria son instrumentos funcionais e complementarios para facilitar a reprodución malvada desta realidade inxusta.

A redistribución da renda a favor de familias e cidadáns excluídos preséntase como un reto urxente tanto para a cohesión social como para a supervivencia da economía: sen unha repartición social equitativa do ingreso nacional non hai demanda e sen demanda a oferta produtiva queda ociosa. O concurso do público e dunha recadación tributaria progresiva, que pague máis o que máis ten, que o fai sustentable, é condición indispensable para esa repartición progresiva e de viabilidade das prestacións públicas. Doutro xeito o Estado do Benestar seguirá diluíndose por momentos.

O Salto