• Número 380
  • 05 de febreiro de 2018

MONTAXES POLICIAIS

Fin ao fantasma do terrorismo anarquista

Rexistro e detencións no madrileño barrio de Vallecas en marzo de 2015 no marco da operación Piñata

Unha vez máis, todo quedou en nada. Case tres anos despois de que se producise a detención de quince persoas no marco da Operación Piñata (marzo de 2015), o Xulgado Central de Instrución n.º 6 da Audiencia Nacional arquivou a causa, trala petición de sobresemento que fixemos as defensas dos investigados e as investigadas, ao cal se adheriu a Fiscalía.

Desta maneira, a Operación Piñata únese á Operación Pandora e a Pandora II como causas penais contra o denominado “terrorismo anarquista” (ou “terrorismo anarco”, como o denominou o secretario de Estado de Seguridade, Francisco Martínez, durante a mañá en que se produciron as detencións) que terminaron por sobreserse.

Despois de realizarse 33 detencións en total, con entradas e rexistros en locais e domicilios particulares desde Palencia ata Granada. Tras máis de tres anos de instrución, na que se analizaron centos de documentos, horas e horas de intervencións telefónicas, bloqueáronse contas bancarias solidarias, e o que é peor, despois de que algúns dos detidos sufrise meses de cárcere e dispersión por distintos centros penais do estado español, finalmente a propia fiscalía da Audiencia Nacional considera que non existen elementos suficientes para poder levar a xuízo a ningunha das procesadas. Parece que a contundencia dos informes policiais non puido ser acompañada de indicios ou probas obxectivas.

Cinco das doce persoas que ingresaron en prisión preventiva durante uns meses fixérono como consecuencia da Operación Piñata. O auto de prisión fixo referencia no seu día á produción de sabotaxes, á tenencia de explosivos e mesmo a “posibles ilícitos penais relacionados co tráfico de sustancias estupefacientes ou psicotrópicas”.

A pesar diso, na causa en ningún momento se lles vinculou con acto violento algún, máis aló dunha explosión no interior da Basílica do Pilar. Con todo, a Sala do Penal da Audiencia Nacional, en sentenza ratificada posteriormente polo Supremo, concluíu que dita acción fora levada a cabo por dous individuos de nacionalidade chilena que actuarían de maneira individual, sen coordinación algunha coas detidas das operacións Pandora, Pandora II ou Piñata. É dicir, a estas 33 persoas detivéraselles pola comisión dun delito de pertenza a unha suposta organización terrorista, pero que non cometería ningún tipo de atentado, senón que se limitou a distribuír propaganda anarquista e a publicar textos ou editar libros como o ensaio titulado Contra a Democracia.

Ademais a propia sentenza que absolvía aos dous chilenos do delito de integración en organización terrorista, sinalaba en referencia á presunta organización terrorista que realmente “estabamos ante unha organización a nivel mundial carente de 'organización' (sic), sen estrutura, sen mando, polo que non estamos ante unha organización criminal, nin ante grupos criminais aos que se refire o noso Código Penal”, chegando a afirmar que “unha organización de estrutura horizontal non é organización” (sic).

Evidentemente, falar de terrorismo sen violencia é unha extensión inaceptable do concepto, que baleira de contido outros tipos penais e non cuantifica, no seu xusto termo, a auténtica entidade das infraccións que se din cometidas, nin as tipifica adecuadamente. Por iso, foi un alivio, aínda que non unha sorpresa, que en xuño de 2016 a Audiencia Nacional arquivase a causa pola Operación Pandora II e en maio de 2017 se fixese o propio coa primeira das Pandoras.

Os autos de sobresemento (ou arquivo) destas operacións criticaron no seu día que se detivesen ás anarquistas sen “indicios racionais da comisión dunha acción delituosa”, nin a “comisión de accións terroristas de ningún tipo, non constando eses supostos ataques indiscriminados nin se produciu unha situación de grave alteración”. Ambos os autos concluíron que “a escasa intensidade dos feitos atribuídos pola Policía impide falar da existencia dunha organización terrorista xa que non existe un grupo coordinado, xerarquizado e estruturado; nin as accións que se lles atribúen teñen finalidade terrorista, senón que, normalmente, adoitan responder a protestas concretas” e que “as súas actividades eran absolutamente legais e non tiñan nada que ocultar, como o demostra o feito de que coñecían que eran obxecto de investigación policial”.

Ademais do paso por prisión de cinco persoas, a Operación Piñata tivo outras consecuencias negativas para algúns dos investigados, como a publicación dos seus nomes e apelidos en prensa, vinculándoos co terrorismo, o que evidentemente a longo prazo tivo consecuencias nas súas vidas persoais.

Transcorreron máis de tres anos desde que o por entón director da Policía Nacional, Ignacio Cosidó, anunciase que “o terrorismo anarquista implantouse en España, sen que tal afirmación atopase finalmente acollida nos tribunais.

O carpetazo xudicial á Operación Piñata supón o final da ofensiva máis virulenta que sufriu o anarquismo ibérico probablemente desde o “caso Scala” (1978). Sen esquecer, iso si, que aínda segue en instrución outra operación, denominada ICE, levada a cabo contra o movemento anarco-vegano Straight edge pero que polas súas características e distinto fío condutor habemos de situala fóra do marco das operacións aquí comentadas.

Con todo, a existencia do proceso xudicial resultou ser, unha vez máis, a condena. Con independencia de que se consiga, ou non, levar a xuízo aos procesados neste tipo de procedementos, o que si se logra sempre é desmantelar centros sociais, xerar inquietude e desconfianza entre os militantes, desarbolar as redes de apoio e criminalizar unha ideoloxía que, pola súa propia esencia, está en contra do Estado como institución, e precisamente por iso sempre, como dicía Shlomo Vlascov, vai ser un comodín que vai encaixar para o sistema no caso de que se queira atopar culpables de algo, e é posible que o volva a necesitar máis temperán que tarde.

Por sorte, as investigadas estiveron acompañadas durante todo isto tempo por quen lles axudaron a seguir cara a adiante. E agora chega a quenda de escoitar a estas persoas. Hoxe, a conta de Twitter da campaña Colze a Colze anunciou que nuns días publicarán un comunicado coas súas valoracións. Estaremos atentos á súa web.

Daniel Amelang

Eduardo Gómez Cuadrado

Avogados Penalistas de Rede Xurídica

O Salto