Abril de 2015
 
 

NÚMERO 268 - 13/04/2015

   CUTUDC / Novidades

  OFICINA DE DEREITOS SOCIAIS - COIA
 

Comida para "axudar aos pobres"?

Durante 2014, 320.000 persoas recibiron axuda alimentaria en Cataluña. Unha cifra moi afastada da anécdota, pois constitúe case un 5% da poboación total e unha cuarta parte da poboación estatisticamente considerada en risco de pobreza (vivindo en fogares cuns ingresos por debaixo do 60% da mediana).

 

  • Noticias relacionadas

 

No recorte e a reordenación dos recursos públicos destinados a atender ás persoas en situación de pobreza, as máis prexudicadas foron as capas de poboación con ingresos máis escasos. Así o evidencia a evolución da brecha de pobreza (a distancia en porcentaxe entre o albor de risco de pobreza e a media dos ingresos dos fogares por debaixo do devandito albor). En Cataluña, a brecha de pobreza pasou dun 22,3% en 2007 a un 38,2% en 2012. Un incremento sensiblemente superior á media europea. Este incremento das desigualdades na parte máis desfavorecida da sociedade ten moito que ver coa situación de cero ingresos na que caeron moitas familias que xa levan longo tempo en situación de pobreza. Para facer fronte á desaparición dos escasos recursos monetarios dos que dispoñían estes fogares mobilizáronse recursos en forma de asistencia alimentaria que substitúen estas pequenas rendas pero que comportan cambios profundos na relación que mantén a sociedade coa pobreza.
 
Os Estados do Benestar Europeos delegaron as políticas para garantir a alimentación a entidades de terceiro sector porque as súas estruturas estaban pensadas para satisfacer as necesidades dunhas amplas clases medias. Entendíase que os fogares beneficiarios dos servizos repartición de alimentos dos Estados do Benestar dificilmente vivirían situacións de malnutrición que se vinculaban a formas de marxinalidade extrema e estilos de vida sistematicamente excluídas de calquera fonte de ingresos. En consecuencia, a alimentación das persoas en situación de pobreza severa deixouse en mans de entidades, a miúdo vinculadas á igrexa, que vehiculizaban a caridade dos veciños e asistían con produtos de primeira necesidade ás familias máis empobrecidas que se achegaban a buscar apoio. Esta relación da asistencia social co acceso á alimentación mantense a pesar dunha extensión sen precedentes da inseguridade alimentaria entre as cidadanías das sociedades opulentas.
 
Ofrecer comida é doado. Parece que ante unha necesidade tan básica como a alimentaría a resposta evidente é proporcionar alimentos. A ausencia dun diagnóstico serio sobre o estado nutricional da poboación e a alarma social que causan os casos de malnutrición infantil detectados por profesionais da sanidade ou do sistema educativo, poden xerar unha explosión de boa vontade difícil de canalizar cara a en accións que realmente corrixan unha situación que, sen lugar a dúbidas, é dramática e intolerable.
 
Cando o Síndic de Greuges publicou o informe sobre a malnutrición infantil en Cataluña, a discusión política transitou entre a negación dos resultados e a redefinición da terminoloxía. O goberno catalán intentou transmitir á cidadanía que non había motivos de alarma social porque os casos de malnutrición estaban vinculados a problemáticas máis complexas que non se podían atribuír "só" á pobreza económica das familias. Asumíase que na nosa sociedade, non abonda con vivir na pobreza por non poder alimentar os fillos, é necesario que haxa problemas persoais asociados para deixar as propias criaturas sen acceso a unha alimentación axeitada. Unha vez máis, a incomprensión dos procesos de empobrecemento e a relación entre pobreza e formas de exclusión social ofrecía o terreo perfecto para a culpabilización da vítima. Segundo a visión das institucións catalás, por que pasan fame os nenos? Salvo nos casos de trastornos médicos, a mala nutrición atribúese a déficits na crianza e na irresponsabilidade de pais e nais: a falta de educación e o descoñecemento dos hábitos alimentarios saudables, a incapacidade de "facer comida sa" aos nenos, o desleixo nas tarefas de coidado...
 
Enfocar o debate na alimentación ten dous grandes perigos. En primeiro lugar, simplifica a realidade en exceso, facilitando xuízos de valor que criminalizan as persoas en situación de pobreza e incapacítanas para ser actores políticos e protagonistas do seu propio proceso de loita polos dereitos sociais. Asúmese que os déficits alimentarios son culpa de nais e pais de familia irresponsables cun sistema de valores e unhas prioridades inaceptables que deben ser sometidos ao escrutinio dos traballadores sociais antes de recibir calquera axuda. Convértense en sospeitosos de dispendio de recursos públicos, de utilizar as axudas para manter pautas de consumo banais e utilízanse exemplos puntuais para crear categorías de análise non fundamentadas nun coñecemento sistemático da realidade. Para alguén que vive o impacto da crise e do empobrecemento é moi doado deixarse levar por xuízos de valor rápidos: "se eu que quedei sen traballo o consigo, esta familia tamén pode", " eu recortei gastos superfluos, pero eles compraron un televisor e logo van recoller a bolsa de alimentos na parroquia", "nós non fomos de vacacións, pero o veciño recibe axudas e agora leva un móbil novo". Xuízos que se converten aínda máis perigosos cando os estereotipos clasistas engaden os racistas ou etnicistas. Os exemplos e os contraexemplos que permitan reforzar estas imaxes sempre existirán, pero serán máis perigosos na medida que a axuda sexa arbitraria e cambie o discurso dos dereitos sociais polo da boa vontade.
 
En segundo lugar, promove a aparición de iniciativas espontáneas de beneficencia que se dedican a repartir alimentos en especies descoñecendo o impacto da súa actividade. Vimos como a crise que vivimos fixo proliferar este tipo de iniciativas en todo o territorio catalán e, en especial, na área metropolitana de Barcelona. Que pasa cando alguén rexeita aqueles alimentos que non se axustan ás súas expectativas? Cal é a conclusión das persoas que voluntariamente dedican horas do seu tempo a esta actividade cando perciben que o seu xesto non é valorado como sería de esperar? O contacto do voluntariado coas persoas asistidas pode romper moitos tópicos e barreiras psicolóxicas pero tamén pode crear outros moi sólidos, pois están baseados na interpretación de experiencias persoais. Dende o punto de vista persoal, é moi doado reforzar ideas preconcibidas a partir dunha intervención social directa e non planificada. A miúdo, a crítica principal á repartición de comidas cociñadas baséase na salubridade e as medidas de seguridade sanitaria aplicables as viandas transportadas e distribuídas. Pero aínda que os sistemas deseñados cumprisen con todos os requisitos sanitarios e burocráticos para servir comida cociñada, hai unha serie de impactos non considerados que seguirían a estar presentes na maioría de iniciativas de caridade cidadá.
 
A causa principal de que nenos e adultos accedan a unha alimentación axeitada é, definitivamente, o proceso de empobrecemento económico que sofren as familias catalás. A malnutrición, na nosa sociedade, é a manifestación biolóxica dunha acumulación de problemas sociais. Como afecta ás tarefas de coidado a tensión que xera un desafiuzamento ou un lanzamento da vivenda? Como se enfronta un pai ou unha nai nunha cea "educativa" despois de todo un día de traballo mal pagado, sen asegurar, sen continuidade, con enfrontamentos constantes cos empregadores ou sufrindo abusos e vexacións? Como de doado é negarlle a un neno unha bolsa de comida prefabricada declaradamente pouco nutritiva e aguantar a rabecha cando o día a día está cheo de situacións extremas? Como se pode xulgar unha persoa que sabe que nunca poderá aforrar nin ter ningún proxecto vital a curto prazo e gástese o diñeiro que acaba de recoller nun capricho que nos parece absurdo? A crise é a escusa para abandonar ás familias máis empobrecidas á súa sorte coa complicidade dunha sociedade convencida de que se hai que recortar os presupostos, mellor reducir as axudas a uns "pobres" estereotipados, vagos e aproveitados, que a unhas ficticias "clases medias" caídas en desgraza.
 
Fonte: http://vagosymaleantes.com/2015/03/11/comida-para-ayudar-a-los-pobres/
 
Albert Sales

 

 

 

 

 

 

 

 

 


CUT da UDC . SEMPRE DO LADO DAS TRABALLADORAS E TRABALLADORES

cutudc.com, 2009. Publicado baixo licencia Creative Commons DHTML Menu By Milonic JavaScript