Xuño de 2014
 
 

NÚMERO 234 - 02/06/2014

   CUTUDC / Novidades

  INVESTIGACIÓN - Maria Cappa
 

Os recortes e a inestabilidade laboral afogan os científicos españois

Un recorte acumulado do 36% dende 2009, sumado ás trabas que supón o novo modelo de contratación de persoal e adquisición de infraestruturas imposto polo Goberno, son os dous factores que están a empurrar aos investigadores a abandonar o sistema científico público español.

 

  • Noticias relacionadas

Así o denunciou a Asemblea Xeral de Ciencia mediante documento un publicado hoxe, titulado Descapitalizando la Ciencia, que recolle o historial dos recortes en investimento e en contratación de persoal de investigación nos últimos cinco anos.
 
Segundo explican, os recursos destinados a Ciencia sufriron dende 2009 un recorte acumulado 3522 millóns de euros, o que supuxo que o investimento neste sector pasase do 0,92% do PIB a un 0,52%. "Estas cifras afástannos da media europea (2,01%) e converten en utópico o horizonte da UE do 3% para 2020". Dividido por sectores, estes recortes progresivos supuxeron, entre outras, unha caída acumulada do case o 25% en gastos de persoal, o que xerou paro, incentivou a emigración dos científicos españois e provocou unha deterioración na competitividade da investigación en España. "Encontrámonos, pois, ante unha situación de emerxencia que en poucos anos pode colapsar o sistema científico español se non se toman medidas urxentes", alertan.
 
Outro problema respecto á forma de investir o diñeiro que se destina á Ciencia pasa pola repartición que se fai das subvencións estatais. Para empezar, o 40% deste diñeiro está dirixido a institucións públicas. O 60% restante inverteuse en forma de fondos financeiros; é dicir, créditos reembolsables destinados ás empresas privadas que non pode utilizar o sector público. "Por se fose pouco -lamentan- unha alta porcentaxe (case o 50%) destes fondos non é executada finalmente", polo que se devolve ás arcas estatais. Isto significa que "unha parte importante do presuposto para Ciencia en España que se contabiliza nos PGE realízase" a través de 'fondos espellismo' ".
 
Sumados á falta de diñeiro para institucións públicas están os problemas que trouxo consigo o novo sistema de financiamento. Á luz das últimas resolucións que apareceron no BOE o 31 de decembro do ano pasado, existe unha serie de axudas para que os organismos públicos poidan contratar persoal ou adquirir material científico e técnico. Non obstante, "a maioría destas axudas requiren do cofinanciamento por parte dos organismos" á que van destinadas. Para a adquisición de infraestruturas, por exemplo, entre o 50% e o 80% do financiamento (segundo as rexións) provén de fondos europeos, FEDER, mentres que o resto deberá achegalo a institución beneficiaria da devandita subvención. O Ministerio de Economía e Competitividade (MINECO) contempla a posibilidade de prestar diñeiro pero, segundo explica a Asemblea Xeral da Ciencia, "ten que ser devolto en 10 anos cun interese do 0,52% ". En canto á contratación de persoal, dado que os salarios que ofrecen "non" se axustan ao Convenio Único da Administración, os organismos deben complementar as cantidades ofrecidas polo MINECO". Un requisito complicado de satisfacer tendo en conta os recortes e que, en moitas ocasións, non se permite usar os fondos concedidos a determinados proxectos para este tipo de partidas.
 
O eterno postdoc
Outra das queixas que contempla o documento Descapitalizando la Ciencia pasa pola dificultade para formarse dos pre-doutorados e a inestabilidade laboral na que somerxe aos post-doutorados. Segundo explican, mentres que por un lado buscan "persoal altamente cualificado" mediante "procesos de avaliación moi esixentes e convocatorias moi restritivas", nin as condicións contractuais nin as salariais que ofrecen a cambio están á altura o que, de novo, incita aos máis experimentados a emigrar a países nos que se lles ofreza estabilidade laboral e un salario máis acorde á súa preparación.
 
O período postdoutoral, na maioría dos países, "trátase dunha etapa limitada no tempo onde unha persoa ten a oportunidade de coñecer, durante 2 ou 3 anos tras a tese, como se traballa noutros laboratorios". Unha vez superada esta etapa, o investigador está capacitado para comezar os seus propios proxectos ou liñas de investigación, o que implica unha estabilidade laboral. Non obstante, segundo constataron na Asemblea Xeral de Ciencia, en España "despois de rematar a súa tese, unha persoa podería enlazar dous anos de formación postdoutoral máis dous anos do novo contrato para doutores con experiencia máis 5 anos de contrato Ramón y Cajal"; é dicir, 9 anos de experiencia postdoutoral.
 
"Unha vez máis, Spain is different -ironizan- e xeramos unha figura propia, que é a do eterno postdoc,". A vida deste investigador, segundo a describen, consiste en cambiar de laboratorio cada dous anos, o que lle impide integrarse en proxectos a medio ou longo prazo, estar máis pendente de novas convocatorias que do traballo que realiza para poder sobrevivir e en acostumar a convivirse coa inestabilidade laboral. Ademais, ao non se respectar a taxa de reposición do 10% - "nos últimos anos, as prazas de Científico Titular no CSIC caeron exponencialmente, ata chegar a 5 para os 125 institutos que o compoñen en toda España en 2013" - a figura do eterno postdoc "vai seguir sendo a tónica do noso sistema de I+D durante os próximos anos".
 
As circunstancias nas que se ve inmerso en sector científico español parecen estar orientadas cara a un modelo no que o sector privado sexa quen soporte a maior parte do peso respecto á achega de capital para a investigación. Isto implica que "as empresas privadas dispoñerán dunha chave fundamental para determinar que investigación se realiza no sistema público de I+D", é dicir, que os científicos poderían perder a "liberdade á hora de orientar calquera tipo de investigación". Ademais, o sistema de "mecenado científico" ao que parece querer tender o Goberno español é "un modelo que se practica noutros países anglosaxóns pero que non constitúe en absoluto unha realidade en España nin parece que o vaia poder ser dada a recente regulación nesta materia e a falta dun tecido tecnolóxico-industrial".
 
Por todos estes motivos, dende a Asemblea Xeral de Ciencia consideran que, máis aló de palabras bonitas, a aposta real polo avance deste sector require "plans estatais independentes dos devires políticos e económicos", un financiamento público "en consonancia cos obxectivos que se pretende alcanzar" e unha carreira científica que se estableza sobre a base da estabilidade e a dignidade laborais. "O camiño pode ser severo -recoñecen- pero ten que existir e debe incluír a todos os estamentos: Administración, axudantes, técnicos, titulados, xestores e investigadores".
 
La Marea

 

 

 

 

 

 

 

 



CUT da UDC . SEMPRE DO LADO DAS TRABALLADORAS E TRABALLADORES

cutudc.com, 2009. Publicado baixo licencia Creative Commons DHTML Menu By Milonic JavaScript