Maio de 2013
 
 

13/05/2013

   CUTUDC / Novidades

  OPINIÓN - Vicenç Navarro
 

O fracaso do neoliberalismo

O dogma neoliberal dominou a cultura política, económica e mediática dos países do Atlántico Norte dende a década dos anos oitenta do século pasado. Tal dogma cría que a crise actual se debía a un gasto público excesivo que afogara co seu peso á economía, privando de fondos e recursos ao sector privado imposibilitándoo a que actuase como motor da economía.

 

  • Noticias relacionadas

 

Como dixo o "gurú" dos neoliberais, o presidente Reagan, o goberno (en realidade quería dicir o sector público) "non" é a solución, senón o problema" (discurso inaugural da súa presidencia, xaneiro de 1981). Desta concepción da orixe da crise derivábanse as súas políticas públicas de recortes e austeridade que intentaban reducir o déficit e a débeda pública dos Estados.
 
Os recortes acentuáronse predominantemente  nos gastos públicos sociais, pois asumíase, ademais, que a supostamente excesiva Protección Social estaba a relaxar á clase traballadora (redefinida como clase media), perdendo competitividade. Considerábase que os dereitos laborais e sociais se hipertrofiaran, estendéndose demasiado, afectando con iso a súa produtividade. Contribuíndo a esta perda de produtividade, houbera un avultado crecemento salarial na maioría dos países (e moi en especial nos países periféricos da Eurozona) que disparara os prezos dos produtos, obstaculizando así a capacidade exportadora do país. Requiríase, polo tanto, toda unha batería de intervencións públicas, que incluían dende a redución daqueles dereitos laborais e sociais á posta en marcha de reformas laborais que tiñan como obxectivo diminuír os salarios.
 
Nin que dicir ten que o desenvolvemento de tales intervencións públicas requiría toda unha estratexia ideolóxica-mediática que tiña como obxectivo facer crer á poboación que tales políticas (sumamente impopulares cada unha delas) eran as únicas posibles, sinalando que non había alternativas. Parte desta estratexia era subvencionar, directa ou indirectamente, investigadores académicos que mostrasen evidencia científica que avalase a sabedoría, necesidade, inevitabilidade e bondade de tales políticas. Entre tales traballos, destacaban os traballos de Alberto Alesina e Silvia Ardagna sobre a necesidade da austeridade como medida estimuladora de crecemento (creando confianza nos mercados financeiros) e os de Carmen Reinhart e Kenneth Rogoff, que alertaron que o crecemento da débeda pública por enriba do 90% do PIB levaba á recesión, explicando a crise financeira actual na Unión Europea por un exceso desta débeda pública. Estes economistas neoliberais (próximos todos eles ao capital financeiro, é dicir á banca e outras asociacións financeiras) eran profesores de coñecidas universidades, e gozaban todos eles de grandes caixas de resonancia que lles facilitaba o seu protagonismo mediático. Os seus traballos convertéronse na sabedoría económica convencional.
 
Aquí en España, onde a falta de diversidade nos medios é notable (e coñecida a nivel internacional) o dominio de tal dogma foi absoluto nos medios. Así, en Catalunya, a televisión pública catalá daba, e continúa dando, unha hora semanal titulada "Leccións de Economía", onde o ideólogo máis extremista de tal dogma imparte doutrina neoliberal na forma máis pura, ideólogo que aparece cada día na televisión dixital de La Vanguardia. Nin que dicir ten que tales fórums están practicamente pechados a voces críticas (agás en intervencións excepcionais e sumamente infrecuentes). E no resto de España só é necesario comprobar a frecuencia con que aparecen nos medios de información economistas patrocinados e/ou financiados por FEDEA (o centro ideolóxico do gran capital) e ver as veces que economistas próximos aos sindicatos son entrevistados nestes medios. O desequilibrio é aínda maior.
 
O fracaso de tales políticas
 
Nin que dicir ten que a súa enorme visibilidade mediática nos medios de maior difusión derivaba, non da fortaleza dos seus argumentos (que son moi débiles), senón da súa función propagandística. En realidade, a evidencia científica, doadamente accesible, mostraba o erro e a falsidade dos argumentos que sostiñan o edificio sobre o cal se constituíra o dogma, incluíndo entre outros feitos, que:
 
1. O presidente Reagan non baixou, senón que subiu o gasto público (facéndoo no sector militar, en lugar do social) durante o seu mandato. É máis, tal como sinalou Krugman, foi o presidente de EUA que subiu máis os impostos en tempos de paz (baixou os das rendas superiores, pero aumentou os da maioría da poboación). (Ver Krugman "Reagan was a Keynesian" New York Times 08.06.12).
 
2. Entre os países que sufriron a crise dun xeito máis acentuado estaban Irlanda e España, que se presentaban como discípulos avantaxados da escola neoliberal. Cando a crise comezou, ambos os dous países tiñan superávit nas súas contas públicas e a súa débeda pública era menor que a da media dos países da Eurozona. É absurdo que se acuse a estes países de ter caído na crise por gastar demasiado cando eran os países co gasto público social por habitante máis baixo da Eurozona, e os seus Estados estaban en superávit.
 
3. Os estudos que xustificaban tales políticas foron criticados extensamente polos seus erros e falsidades, con críticas desvastadoras que mostraron o carácter predominantemente ideolóxico e propagandístico de tales estudos. O Center for Economic and Policy Research de Washington, o Economic Policy Institute e o Center of Political Economy de la Universidad de Massachussets (un dos máis progresistas de EUA) criticaron tales estudos dende o principio, crítica que é agora amplamente aceptada (ver os meus artigos El fraude no pensamento económico dominante, El Plural, 22.04.13, e Máis sobre a fraude no pensamento neoliberal, Sistema, 26.04.13)
 
4. A aplicación de tales políticas levou consigo unha crise tremenda, deteriorándose máis e máis a situación económica de tales países, alcanzando uns niveis de desemprego nunca antes vistos.
 
5. O benestar e calidade de vida das clases populares deteriorouse dun xeito moi alarmante. En realidade, a crise centrouse nas clases populares, que son as que están a sufrir máis os efectos negativos de tales políticas.
 
6. Estas políticas están a crear unha enorme crise da democracia pois ningunha delas se está a levar a cabo consecuencia dun mandato popular, pois non estaban anunciadas nos programas electorais dos partidos gobernantes que as están a implementar. En realidade estas políticas son enormemente impopulares.
 
7. Os únicos sectores sociais que apoian tales políticas son as rendas superiores e os establishments financeiros e empresariais (de grandes empresas exportadoras) que son as únicas que se benefician de tales políticas. As clases populares (que son a maioría da poboación) opóñense.
 
8. O feito de que tales políticas continúen existindo e aplicándose débese ao enorme poder dos establishments financeiros, empresariais, mediáticos e políticos que son os beneficiarios desta crise actual. Así de claro.
 
vnavarro.org

 



CUT da UDC . SEMPRE DO LADO DAS TRABALLADORAS E TRABALLADORES

cutudc.com, 2009. Publicado baixo licencia Creative Commons DHTML Menu By Milonic JavaScript