Non obstante hai varias razóns para soster que o Protocolo de Kioto morreu. A primeira é a razón do artilleiro: o seu obxectivo principal era reducir un 5% as emisións dos países desenvolvidos e isto non se cumprirá. Non só non se cumprirá porque os asinantes non alcanzaron esa meta (cousa que se vía bastante probable), senón que porque varios das máis importantes nacións non son parte, ou abandonaron ese convenio. Estados Unidos, Rusia, Canadá e Xapón xa non adhiren ese protocolo e neles están máis da metade das emisións que estaban comprometidas a ser reducidas.
 
E esta é unha segunda razón para dicir que o Protocolo de Kioto morreu: é un acordo vinculante que xa non vincula. Un dos temas centrais das negociacións sobre cambio climático, dende o encontro de Bali (2007) ata este cumio en Durban, fora a forma que adquiriría a "arquitectura legal" dun novo acordo para reducir as emisións de gases con efecto invernadoiro. De feito este tema é tan importante que se volveu a principal razón do atraso de 36 horas na decisión de Durban.
 
Un dos fortes argumentos a favor de manter o Protocolo de Kioto era que este era o único tratado "xuridicamente vinculante" que tiñamos. Pero o que acaba de suceder en Sudáfrica mostra que mesmo baixo as obrigas destes tratados, hai países que se poden desvincular. Que vida pode ter un tratado que non cumpre o seu labor e do que calquera se pode saír en calquera momento sen castigo?
 
O que quizais podería preguntarse agora é se a morte do Protocolo de Kioto non arrastrou consigo a morte da propia Convención Marco do Cambio Climático. Unha das razóns polas que os países en desenvolvemento loitaban afanosamente por lograr un segundo período de compromiso do Protocolo é que este contén unha "devasa" que mantén separados os compromisos dos países desenvolvidos e os dos en vías de desenvolvemento. Non obstante isto é un espellismo: ese devasas está na Convención. É o texto da Convención o que di que os países desenvolvidos teñen que reducir as súas emisións e os países en desenvolvemento teñen dereito a aumentalas en virtude da súa necesidade de desenvolvemento. É a Convención a que divide os países en Anexo 1 e non Anexo 1.
 
Agora ben, quedou claro en Durban, por se non se decataran antes, que varios países desenvolvidos xa non aceptan esta tese e que non entrarán en ningún acordo baixo estas condicións. Pero tamén se fixo evidente que a división entre desenvolvidos e en vías de desenvolvemento xa non alcanza para dar conta dos posibles arranxos con equidade. Isto quedou moi claro en particular coa última discusión entre India por un lado, e China e Brasil por outro, nun dos últimos trasnoitados plenarios en Durban.
 
E é evidente que destruído este "devasas" boa parte dos contidos máis importantes da Convención de Cambio Climático se derruban. Paga a pena tamén recordar que un dos obxectivos principais deste acordo era que os países desenvolvidos reducisen as súas emisións do ano 2000 ás que tiñan en 1990, extremo que, como pode comprobarse doadamente, non se logrou.
 
En consecuencia podería chegar a pensarse que en Durban non só rematamos de enterrar o Protocolo de Kioto senón tamén comezamos a cavar a foxa da propia Convención.
 
Non podo resistir a tentación ao final deste artigo de sinalar o doloroso paradoxo que nos puxo o destino por diante. O próximo encontro dos países participantes neste proceso (a COP 18), celebrarase en Catar, un país "en desenvolvemento" cuxos ingresos dependen nun 85% da venda de petróleo e gas e que ten un dos ingresos per cápita máis grande do mundo: 80 mil dólares ao ano. É nesa próxima etapa onde debemos ter enfocadas as nosas esperanzas?
 
- Gerardo Honty é analista en enerxía e cambio climático de CLAES, Centro Latinoamericano de Ecoloxía Social
 
Mais informacion: http://alainet.org
RSS: http://alainet.org/rss.phtml Twitter: http://twitter.com/ALAIinfo