Seis de cada dez estranxeiros que residen no estado (o 58%) están a traballar en empregos para os que están sobrecualificados, segundo os últimos datos da oficina estatística da UE, Eurostat, de 2008, fronte á media do 34% dos estranxeiros que residen na UE (un 9,4% nesa data). Tan só Grecia está por enriba cun 62%.
 
O mesmo dato medido só para a poboación autóctona non pinta mellor, xa que sitúa a España á cabeza da UE en canto a poboación cunha formación maior ao traballo que está a exercer (o 31% fronte ao 19% da media europea). Non obstante, hai que ter en conta que estes datos, debido á lentitude coa que traballa Eurostat, corresponden a hai tres anos, antes da explosión da crise económica e á saída da inmigración pola falta de emprego. O número de residentes extracomunitarios no estado, especialmente os latinoamericanos, freou o seu crecemento, tal e como reflicte a última estatística da Secretaría de Estado de Inmigración e Emigración.
 
"Todo o mundo sabe que hai dous montóns de currículo. Nun van os de determinadas universidades e ao outro van o resto". Así denunciou hai un mes o reitor da Universidade Carlos III de Madrid, Daniel Peña, as debilidades do sistema español de Educación Superior. "Algunhas universidades colocan ao 80% dos seus graduados no mercado laboral e outras non", explicou nunha mesa redonda organizada en Madrid pola Obra Social La Caixa.
 
O reitor da universidade madrileña criticaba así unha das orixes da sobrecualificación que padece a man de obra no estado. A proliferación de universidades nas últimas décadas ata chegar a 74 campus públicos e privados permitiu que a taxa de graduados universitarios entre os mozos sexa superior á media da UE, chegando ao 39%. Non obstante, o número de titulados en Formación Profesional (FP) de grao medio (equivalente ao Bacharelato) apenas alcanza o 50% dos que se titulan de media da UE.
 
O impacto da crise económica no mercado laboral, tomando o ano 2008 como data de inicio, foi desvastador. No momento da quebra de Lehman Brothers España tiña rexistrados 476.500 licenciados universitarios no paro. Actualmente hai 1.013.100, segundo os últimos datos da Enquisa de Poboación Activa (EPA). A evolución do desemprego dende 2008 fai indicar que a sobrecualificación creceu dende os datos que publicou Eurostat.
 
A falta de titulados en Formación Profesional foi cifrada polo Ministerio de Educación en 200.000 persoas. Eses son os titulados que necesita o estado para equilibrar a súa oferta de profesionais que os especialistas cualifican de reloxo de area. É dicir, moitos traballadores apenas contan co ensino obrigatorio (un 60% dos cinco millóns de parados) e outra gran cantidade son universitarios, sen que haxa profesionais con titulación media.
 
A propia universidade recoñece a súa ineficacia para xerar un tecido produtivo que demande titulados de alta cualificación. Un informe presentado o pasado mes de febreiro pola Conferencia de Reitores das Universidades Españolas (CRUE) determinou que a demanda de matriculacións dende o ano 1996 caeu un 15,15%, mentres que o número de títulos ofrecidos creceu un 43,39%. O documento achacaba o desfase á presión que se exerce dende "os intereses dos claustros académicos".
 
Despois do estado español, Irlanda (co 29%) e Chipre (27%) son os países da UE con maior porcentaxe de empregados que fan un traballo por debaixo das súas posibilidades académicas. No outro extremo, República Checa e Eslovenia (7%) son a cara máis baixa da estatística.
 
O informe de Eurostat non só fala da sobrecualificación laboral, senón das diferenzas entre inmigrantes e os nacidos no estado á hora de sobrevivir á recesión. A estatística europea sinala que o 31% da poboación inmigrante da UE está en risco de pobreza ou exclusión social, por enriba do 20% da media da poboación nacida nalgún dos 27 países da UE.
 
Os estranxeiros, ademais, teñen máis riscos de vivir en peores condicións. En 2008, segundo os datos do estudo de Eurostat, o 23% dos inmigrantes residía en vivendas con demasiados habitantes, fronte ao 19% da media dos autóctonos. As diferenzas entre os dous sectores de poboación son notablemente altas en Austria (40% de estranxeiros fronte ao 9% de austríacos); Grecia (49% e 26%); Eslovenia (61% e 41%) e Francia (26% e 8%).