"Non" é "casualidade que Instituto Nóos se fixase en Valencia". Pronunciada por Francisco Camps o 27 de setembro de 2004 durante a inauguración da primeira dos cumios turístico-deportivas que reportaron 5,8 millóns de diñeiro público a Instituto Nóos, a frase resulta agora premonitaria. Máxime despois de que, como informou este diario o venres, os datos de Facenda constatasen que todo o diñeiro captado da Generalitat valenciana e o Govern balear por esa entidade "sen ánimo de lucro" rematou en mans da trama societaria urdida, segundo o xuíz, polos dous máximos directivos de Instituto Nóos: Iñaki Urdangarin, que presidiu a ONG ata xuño de 2006, e o seu entón man dereita e logo sucesor na presidencia da entidade, Diego Torres. Hoxe, cando se cumpren tres semanas exactas da batida de rexistros en Barcelona ordenada polo maxistrado José Castro, un informe de 148 páxinas elaborado por Facenda pon definitivamente ao descuberto as trampas de Urdangarin e o seu círculo.
 
O informe da Axencia Tributaria, ao que tivo acceso Público, avala a afirmación do xuíz sobre como Urdangarin e Diego Torres, xa imputado, crearon unha armazón societaria para "apoderarse de fondos públicos" nun caso onde, de momento, se investigan os presuntos delitos de prevaricación, malversación e fraude. Obter a versión do duque consorte segue sendo imposible: a Casa Real non responde no seu nome nin accede a canalizar as peticións de contacto. Das dúas compañías nas que Urdangarin ten ou tivo participación directa Nóos Consultoría Estratégica SL e Aizoon SL, a primeira levouse a mellor parte na repartición da torta.
 
Tras deixar a 'ONG', o duque seguiu con firma nunha conta millonaria
 
01. O informe
 
Un conglomerado para desviar diñeiro público
 
O informe da Axencia Tributaria só expón, sen sumas nin conclusións, datos fiscais e de recursos humanos declarados polas propias empresas involucradas, así como información bancaria igualmente oficial. Son eses datos os que demostran que, cometesen ou non delito os indicios de falsificación de facturas son xa moi sólidos, Urdangarin e o seu círculo lucráronse persoal e societariamente con fondos públicos. Fixérono mediante un elaborado mecanismo de enxeñaría financeira e contable agora en fase de deconstrucción grazas ao xuíz José Castro e ao fiscal anticorrupción Pedro Horrach, o tándem, que por primeira vez se atreveu a investigar a un membro da familia real.
 
A mecánica era de grupo: a SGAE pagou Nóos e outras
 
A entrada en escena de sociedades que pertencía a Urdangarin e/ou ao seu socio, Diego Torres, pero en cuxos órganos de administración non sempre figuraban permitiulles durante anos alcanzar varios obxectivos. O primeiro e máis obvio, cobrar sen obstáculos da mesma asociación altruísta que capitaneaban: Instituto Nóos. Co prestixio emanado da posición familiar do duque de Palma como paraugas, as empresas e entidades da trama facturaron tamén entidades privadas por estudos ou servizos cuxas características aínda se descoñecen. Aí encádranse, por exemplo, os 58.000 euros captados por Instituto Nóos en 2005 de Bancaja e a súa fundación. Bancaja pertence ao mesmo grupo financeiro que Banco de Valencia, de onde saíu a metade dos tres millóns de fianza con que o expresidente balear Jaume Matas evitou o cárcere en 2010.
 
02. A Triangulación
 
Cruzamento de pagamentos e cobramentos para 'rebaixar' beneficios

Bancaja, do grupo que prestou a fianza de Matas, tamén pagou
 
Ademais de ingresar moito diñeiro, o segundo obxectivo cuberto foi cruzar vendas e compras entre empresas da trama para tributar menos. Das seis sociedades e dúas entidades sen ánimo de lucro Instituto Nóos e Fundación Deporte, Cultura e Integración Social cuxas operacións comerciais e financeiras aborda o informe de Facenda, todas participaron no cruzamento de cobramentos e pagamentos.
 
Son as seguintes: Nóos Consultoría Estratégica, Aizoon SL, Virtual Strategies SL, Shiriaimasu SL, Intuit Strategy Innovat S L e De Goes Center. Esta última é a que supostamente desviou non menos de 300.000 euros ao paraíso fiscal de Belize. En De Goes, como nas demais, salvo Nóos Consultoría e Aizoon, é Diego Torres quen manexa oficialmente o leme. A maioría das sociedades, por certo, gastou sumas constantes en clubs e outras instalacións náuticas, un terreo por completo afastado dos estudos de mercado e similar que centraban os seus respectivos obxectos sociais.
 
Ao aplicar por sistema o cruzamento de facturas, as mercantís da trama fixeron o que o argot tributario chama triangulación de facturas. E funciona así: Instituto Nóos contrata servizos de Nóos Consultoría e págaos con diñeiro público. Nóos Consultoría contrata á súa vez os servizos de Virtual Strategies SL. Virtual Strategies remata vendendo algo a Instituto Nóos e cobrando por iso, co que o círculo se pecha. O groso do diñeiro móvese ao longo dos anos pero sen traspasar nunca a fronteira do conglomerado empresarial.

Un dato reflectido polo informe ilustra como as empresas operaban como partes dun todo: entre 2005 e 2010, a SGAE pagou polo menos 472.500 euros ao conglomerado urdido en torno a Instituto Nóos. Vestida coa roupaxe dunha impecable e moderna ONG e encabezada nada menos que polo xenro do xefe do Estado, cabe entender que a SGAE encomendase a Instituto Nóos algún tipo de tarefa. Pero resulta xa máis estraño que o equipo de Teddy Bautista coñecese de xeito espontáneo a existencia dunha sociedade chamada Intuit Innov. Lab SL, que ata 2007 obtivo case todos os seus ingresos precisamente de Instituto Nóos. A Intuit, a SGAE abooulle 421.308 euros ao longo de tres anos.
 
E tampouco parece verosímil que a igualmente descoñecida Fundación Deporte, Cultura e Integración Social captase por si mesma o interese da SGAE, que lle aboou outros 60.000 euros.
 
03. Suposta actividade

As dous consultoras cobráronse por servizos
 
Previo aos rexistros de Barcelona, o informe de Facenda non aborda a evasión de capitais perpetrada supostamente por De Goes Center. Pero si destapa outros puntos inquietantes para o duque de Palma. Un é este: as dúas consultorías nas que Urdangarin participaba como socio Nóos Consultoría Estratégica SL e Aizoon SL non só percibiron de Instituto Nóos 3,5 milones de euros durante o cuadrienio dourado da asociación (2004-2007) senón que se cruzaron facturas entre si por importe superior a 277.000 euros. Aizoon SL, cuxa propiedade comparte Urdangarin con Cristina de Borbón, foi a que máis ingresou por esa vía: 243.600 euros por supostos servizos prestados a Nóos Consultoría SL.
 
Hai outro elemento no informe que formula máis interrogantes: oficialmente, Urdangarin abandonou a presidencia de Instituto Nóos en xuño de 2006 e desvinculouse da asociación. Pero o informe da Axencia Tributaria reproduce os datos dunha conta bancaria titularidade da asociación e na que Urdangarin seguía figurando como autorizado tanto en 2007 coma en 2008. En 2007, esa conta sumou abonos por 3.832.820 euros.