O cálculo utilizado para o consumo estimado, collendo os datos do mesmo mes do ano anterior, e a rectificación no seguinte recibo provocan que a factura final nunca coincida coa real. Por iso, o regulador propón a volta ao recibo bimestral ata que estean totalmente implantados os contadores telemáticos, que permiten ver o consumo en tempo real
 
A factura da luz xa era un labirinto difícil de desentrañar antes de que Miguel Sebastián, ministro de Industria, asinase en setembro de 2008 o decreto que converteu en mensual o recibo tradicionalmente bimestral que pagan máis de 20 millóns de fogares e pequenos negocios acollidos á tarifa eléctrica. Este mes cúmprense tres anos dende que a luz empezou a pagarse mes a mes e, pasado este tempo, o diagnóstico de organizacións de usuarios, compañías eléctricas e ata da Comisión Nacional da Enerxía (CNE) é contundente: a factura mensual, lonxe de desenturbar algo o recibo dos quilovatios, multiplicou a confusión. De feito, podería dicirse que en realidade os fogares saben canto pagan, pero non con certeza canta electricidade consumen cada mes.
 
A lea da factura eléctrica empezou o 1 de novembro de 2008. A partir desa data, o recibo pasou a ser mensual para todos os clientes acollidos á chamada tarifa de último recurso (TUR). O ministro Sebastián xustificou o cambio alegando que os usuarios da TUR dispoñerían, así, de máis información e capacidade de manobra para administrarse e tomar decisións de aforro enerxético.
 
Esa era a teoría. Na práctica, a iniciativa de Sebastián topouse cunha lagoa: ordenouse facturar a luz cada mes, pero non realizar as lecturas de contadores coa mesma periodicidade. Cun parque de contadores a miúdo envellecido e alleo ás posibilidades que brindan as novas tecnoloxías, en España as eléctricas manteñen a práctica, así regulada na lexislación, de ler os consumos, mediante persoal propio ou de contratas, con frecuencia bimestral. As compañías subministradoras previñeron o Ministerio de Industria de que se se impoñía a obriga da lectura mensual, os custos se duplicarían. Acolléndose á lei, o sector podía esixir que tales sobrecostes fosen repercutidos na tarifa. Aquel mesmo ano a luz xa ía camiño de subir un 9% de media, así que o Goberno tirou cara a adiante cun decreto que pretendía compaxinar a facturación mensual coa lectura bimestral dos consumos.
 
O que aconteceu nos meses seguintes, con decenas de miles de queixas en todo o país e contra todas as compañías subministradoras, levou ás organizacións de consumidores a denunciar que, verdadeiramente, o Goberno pretendía facer aínda máis opaco o recibo da luz co ánimo de que se notasen menos as intensas subas da tarifa que se aplicaron nestes anos -o recibo subiu máis do 50% dende 2004-.
 
Salvo para os clientes que estean no mercado libre, que poden ter a factura mensual se a súa compañía comercializadora ofrece o servizo, os recibos que chegan aos fogares acollidos á tarifa calcúlanse como se explica a continuación:
 
. Potencia. En primeiro lugar, o termo de potencia -o cargo fixo pola potencia contratada- que antes se cobraba de xeito bimestral divídese pola metade para repartilo entre dous meses.
 
. Enerxía. Para o termo de enerxía -cargo variable en función do consumo-, o primeiro mes realízase unha estimación baseada nos quilovatios gastados un ano antes. O proceso é así: toma o mesmo período do ano anterior con lectura real, divídese o consumo total bimestral entre os días facturados e obtense unha media que a continuación se multiplica por 30 ou por 31 días para facer a factura estimada.
 
. Consumo. Ao mes seguinte, xa coa lectura do contador feita, calcúlase o consumo e o gasto reais, tense en conta o cobrado na factura estimada do mes anterior e o novo recibo corrixe á alza ou á baixo as posibles desviacións. Ao final, a suma das dúas facturas mensuais debe recoller con precisión o consumo real dos dous meses. Pero en realidade ningunha delas por separado responde con fidelidade absoluta á luz que gastou o consumidor en cada período: non o fai o primeiro recibo, porque é unha mera estimación, e tampouco  o  fai o segundo, porque é unha corrección do primeiro.
 
. Reclamacións. O sistema desencadeou auténticas avalanchas de reclamacións en 2009. Nese ano, e tamén durante o seguinte, o sector eléctrico pasou a encabezar as queixas que recibían as organizacións de usuarios e os servizos de atención ao consumidor das autonomías. En 2011 seguen producíndose denuncias, aínda que non con tanta intensidade como ao principio. Entón diminuír as protestas sobre grandes desfases nas facturas, alimentando ademais as acusacións de falta de transparencia sobre un sector cuxa regulación e funcionamento son sinaladas a miúdo como opacas. Por exemplo en aspectos de tanta sustancia como as poxas onde se fixa o prezo da enerxía para a tarifa ou o funcionamento diario do mercado almacenista da luz (o coñecido como pool eléctrico).
 
. Situación actual. As compañías aseguran que os graves problemas coas lecturas estimadas dos primeiros anos xa non se dan agora. Pero seguen producíndose queixas sobre un sistema que aínda dá sustos, sobre todo en certas situacións: por exemplo, cando alguén deixa unha casa desocupada e de pronto chégalle unha factura cun consumo tan elevado coma se vivise nela, porque o recibo é unha mera estimación baseada no gasto do ano anterior; ou cando tras un mes de inverno en que o tempo foi benigno chega unha factura tan alta coma se se tivese tido a calefacción funcionando a tope todo o tempo, debido a que a esa altura do ano anterior fixo moito frío.
 
. Decisión do regulador. Cos referidos antecedentes, a Comisión Nacional de Enerxía (CNE) acaba de ditaminar que "a factura mensual estimada xera un importante número de reclamacións e unha gran confusión" "no consumidor" e que o recibo debería volver emitirse con temporalidade bimestral mentres non se xeneralicen os contadores telemáticos, que transmiten a información dos consumos directamente ás centrais de datos das empresas. Iso aínda tardará varios anos en acontecer.