Falamos dun sistema que utilizou os seus aparatos mediáticos para difundir a idea -ata convertela nunha lenda urbana- que "a xente viviu por enriba das súas posibilidades". Unha frase que escoitamos todos e que é un xeito de dicir que os traballadores que tiñan un soldo, e o gastaban en letras para ter un coche, nunha hipoteca para pagar un apartamento, e ían uns días de vacacións eran algo así como uns descerebrados, pouco conscientes; imos, que ese non era o seu papel na vida e podía rematar todo de mal xeito. E iso que dende o sistema repetían que o consumo era necesario para que a roda non se detivese. Agora resulta que, non que o desemprego ao que se ven abocados millóns de persoas ten culpables: eles mesmos. A clase política, que fomentou estes valores dende as súas tribunas locais, rexionais ou nacionais, e o gran capital que obtivo beneficios millonarios, non son responsables de nada do que acontece. (Coñecen algún culpable da crise que estea preso ou afastado do seu cargo?)
 
O sistema é poderoso, ten múltiples cartas velenosas e xógaas con especial mestría. Que un traballador se sinta culpable do que lle acontece, é unha táctica máis que vella e que serve para exonerar aos administradores do réxime pero, sobre todo, para inmobilizar colectivos, a centros de traballo que parecen non ter unha resposta contundente ante despedimentos masivos. Outra características desta época é que o inimigo de clase non ten medo, é como se a semente sementada (xa saben, "todos son iguais", "o capitalismo é a liberdade", "non" hai "alternativa a este sistema", "o importante é o convenio, non perder poder adquisitivo") estivese agora a dar os seus resultados. Non obstante, hai algo máis poderoso que todo iso: a conciencia de clase; algo que só os conflitos e a loita é capaz de ensinar, e que serve para destruír murallas e descubrir sistemas como o capitalismo, que esconden tras a súa máscara lustrosa a miseria e o terror.